Perdeya Guh (roman)

Daner lêkolînvan: Berhîm Mehmûd

Mihemedê Seyid Husên

Qamişlo

gorican@hotmail.com

Ev romana (( Perdeya Guh )) weşana kurdî yekemîne lêkol Mamosta Birahîm Mehmûd di nivisîne, helbetî piştî (30) pirtûkên dîtir, yên ku bi zimanê Erebî hatine weşandin, û ji wan (7) pirtûk, li ser gireft û kêşeya gelê kurd, rûdan û bûyerên bedkor, nemaze ku êrîş û pilanên şevnivistî dihatin ser kurd, tuxm û nîjadên wî armancdikrin, bê derengî bi ramanên xwe, pênûsa xwe rexneyên xwe, yên zanava, bergiriya miletê xwe dikir. Û ew pirtûk bi nav nîşanên xweve.. evin.

1-     wêneyê kurdan di çavên erebande, piştî cenga giravê -1992

2-     Kurd li ber bayê dîrokê….rexne û ramaniye-1995

3-     Bi xwe hişyariya kurdî…. rexnevaniye

4-     Ji Qamişlo ta bigihê Hewlêrê -2004

5-     Ji Hewlêrê ta bigihê Qamişlo -2005

6-     Kurd revendiyên dîrokêne.

7-     Pêwendariya Kurd û Ereban, ya dîrokî…. dîroknasin û peligdariye.

Mixabin hersiyên dawî ji sala /2004/ an de, li ber çapêne, bê gûman ne cihê pesne,nemaze ku, lêkol M.Berhîm Mehmûd, di navkutka çanda Erebî, û ya Kurdistanîde, bi berhemên xwe, pirnas û navgirane, çunkî gelek hêlekarên,zanistî, ramanî, pedagojî, bi fêrisî di hingivîne,sazî, çapenî û weşanxaneyên, binav û deng di rojhilata navînde, mîna ya ( Riyad el Reyis ) li beyrûtê, jêre çapkirye û di weşîne. Û bêtirin pirtûkên wî, di pêşengên paytextên Erebîde, xweş firoşin, her wiha romana mijarê, ya berdestê me((Perdeya Guh)) cûreyekî yekta nimûnedike, di şêwazekî hunerî teybet de hatiye ristin her wekî xwêner, dikare navristên wê, ji pêş û dawîde bi xwîne, bêyî ku ber û paş bibe, ango di mijar û ramana romanêde, pêrgî tu pirobleman nabe.

Bi rastî lêkol nîviserê romanê, bi şêweyekî yekser û hem jî tewandî, li ser zemîneke jîwarte, bûgîn û pirsgirêkên hemreng ravekiriye, destekî xêvzanî heyber peladiye, simbol  û veşartok, bi zanevanî xebitandine, axêver di hundirê romanê de rola xwe çalak leyiztiye, embazên jîndar, mîna şerbest kirina kûçikan, û kalemêrê şîrtevan, guft û goyeke şanogerî, hevguhêz bi hevre qûn derzdikin, li vir hêjayî gotinê ye ku, mirov bêje roman nivîs, bedewiya cih û xweristê pêve kildan û nimûş nekiriye, tenha mijara ramanê, bala wî kişandiye, lê hema form û hîletê kesanetiya şanogeran, xweş nehatiye pesinandin, zimanekî civakî, gelêrî hûnandiye, gelek pendên berya û peyvên ji bîrbûyî, sax û dirûst hatine derbirîn.

 Pêl û şapaz û girînekên giravî ser û binî hev dibin, pênc bira di pênc wêneyên cîwazde, rewş û pergala civaka gelê Kurd, yaku ji gelek pêdiviyên jiyaneke xweza û xwerû bê pare, zor û sitemî, jar û perîşanî, jidestê bindestî û nezaniyê û, kêfrat, berxwedan, kefteleft, têkçûn, derûnşikestî, perçebûn, di gel arezû, armancên gewre, û mebestên ku dûr û kûr dixwînin, ezweriyên milet di xwede di civînin.

Bê ewarte cara yektaye ku romaneke wa ji rengê çîrokî (serpêhatî) govdaye hêleke nûjen, herwekî raman û felsefe, ronakbîr, derbasî pênc dîmenên cuda, di rencekêşana miletê Kurd ya dîrokî de kiriye, ge ji destê zordaran, û ge jî ji destê gêl û kewdaniyê, mîna wê dayika reben û xweliser, rêzikên gelêrî yên êl û hozitî paşdemayî, çand ziman û gelepora talanbûyî, ew zirbavên zînatkar, xwede nenas, sirgûn û mişextî, bê kar ,bê ar, bê nasname di penagehên gerdûnîde, li pariyê nanê xwe digerîin, destûrên rêzgirtî û şaristaniya Ewropa, mafê mirovan di rêjîmên dîmûqratî paraztîde, çanda zor û kotekî toş û talanê hember dike, ji aş û baş pênc bira diaxivin.

Pizika ser ziamnin, bersiva windane, pirsa dîrokêne, zimanekî bê devin, di rewşa nav xweyîde, di tayê tevgera kurdî de, ji dest xwe çûyîne, hîna bîr û baweriyên zavên hozane gewde dikin, vacekî ne yekgirtî, mendehoş roj li dû rojê îş giran dikin.

Lê di pêş encamande, dibe ku xwendevan nemaze, ziman nas, hindek têbîn dest nîşan bike, nemaze di hêla rêzimanî, xalbendî û rast nivîsî û berhevkirina  avakirina hevokê, û paş û pêşxistina bêjeyê, herwekî zimanê Kurdî ji lema latînî zaye, û her cihê gotinêye ku xwêner, hindek reşbînî di nerîn û awir, hest û handerên roman nivîsde bi pelîne, ango bi wateyeke dîtir, asoyên hêvyan, di guft û goyên pênc birande kêm peydane.

Li ber dawî, ya pêwîst ewe ku roman nivîs, lêkol Mamosta Berhîm Mehmûd li gor jêweriya şîrovekirina xwe, jiyan û pêhatiyên, her pênc bira, di rewişt û rêpîvanên nijinandina, Romana (( Perdeya Guh)) de, weke nimûne û bi taybetî mîna ezmûne nasekî şareza û ferehzanîn di hemû babet û dabaşande, pirsa civaka kurdî ya siyasî rewşenbîrî civakî, perwerdeyî, di dîmenekî çandewrîde, çak û dirust  li ber xwendevanê kurd raxistiye.

Birastî ji bo min xweşbextî û şanaziye, derçûna romana ((Perdeya Guh) ya Mamosta Berhîm Mehmûd  herwekî ziman, çand û pirtûkxana Kurdî dewlemend kiriye û pir sezaye ku bête xwendin.

5 / 2/ 2005

VEGERE