“Danûstendina bi Emerîka re li Kurdan Qedexe ye”

nivîsa berê> KOBANÎ

Şahînê Bekirê Soreklî

Ya tirk ji mêj ve li bajarekî australî cîhwar e.  Ew yeke ji wan kesan e ku di dema ciwantiya xwe de wek keçeke şoreşgêr, “devrimcî,” dihat hesibandin; ew keçên tirke bi şexsiyetên peyan, ewên ku carine ji Kurdan bêtir piştgiriya mafên wan dikin, yan bi kêmasî wisa diyar dikin.  Ew nuha bûye diya zarokan, lê hîn jî wê bizavê dike ku bi ramanên xwe yên berê re dilsoz bimîne.  Otomobîla wê, devera malbata wê lê daniştî û şêweya jiyana wê baş aşkere dikin ku ew ji jiyana bûrciwaziya rojavayî hej dike.

Yê kurd jî ji mêj ve li Australya dimîne.  Ew di jiyana xwe de di qonaxên ji hev cuda re derbas bûye.  Berê niştimanperwerekî kurd bûye.  Dû re xwe wek marksî dizanibûye, dû re ji niştimanperwerekî bêtir bûye neteweperest… û îroj nema dizane ew çi navî li xwe bike.  Pêşveçûna temen, tecrûbeyên di jiyanê de, realîteya cîhanê û hîn bi ser de jiyana li welatên ji hev dûr û di nav çandên cuda de ew kirine mirovekî wisa ye ku xwe li her warî di eynî demê de hem li mal û hem biyanî hest dike.

Ya tirk û yê kurd ji mêj ve hev dinasin û carine bi encama karine ew dikin jî rastî hev dihên.  Wan gellek caran di derbarê pirsên xwe bi siyasetê ve mijûl dikin li gel hev axiftine, her dem bi dostanî.  Ber çend rojan, li dû hevnedîtina bi hefteyan, ew dîsa li hev rast dihên.  Yê kurd bi tenê ye û ya tirk bi ciwanekê re ye.  Bêguman ciwana bi wê re yeke bi kêmasî “pêşverû” ye, yeke ji ew ciwanên ku ji derve de ewropayî xuya dikin, lê bi dil û hişên xwe “tirk” in, bi kêmasî li gor yê kurd.

Ya tirk:  Tu li ku yî, looo!  Hele were, hele were.  Hûn bûne dostên emerikiyane, ne wisa!

Yê kurd:  Xweziya wisa bûya!  Eger ew dostaniya Kurdan bixwazin û di daxwaza xwe de durist û dilpak bin, ma çima na?

Ya trik:  Weee!  Kurd çawa bibin dostên Emerikiyan, ma wisa dibe?!

Yê kurd:  Çima nabe?  Ma çi rêyên din hebûn?  Ma tu baştir dibînî ku bibûna dostên Seddêm?  Li milê din, emerikî çiqa xirab bin jî, ew ji faşîstên tirk û ereb û faris çêtir in.

Ya trik:  Ez di bin karbidestiya faşîstan de nejîme û nikarim bibêjim emerikî ji wan baştir in yan na.  Nimûneyekê bide min ku Emerîka tiştekî baş bo kesekî kiribe.

Yê kurd:  Bo gellekan kirine.  Bo Tirkiyeyê, wek nimûne; bo dewletine ereb…

Ya trik:  Çawa?

Yê kurd:  Alîkariya aborî ya ku Emerîka sal bi sal dide Tirkiyeyê û Misir, wek nimûne, û çeyiyên leşgerî û bazirganî.  Eger ne ji Emerîka bûya li welatên wek Erebistana Seûdî, Qeter, Yeketiya Emîretên Ereb, Behrên û gellek aliyên din, heta li Lîbya jî, xelkê wan deran ê hîn li dû hêştiran (devan) bûna. 

Ya trik:  Ew petrola wan talan dikin, ew bo xwe dikin, ne bo kesekî din.  Ma eger ne petrol bûya emerikî diçûn wan deran?

Yê kurd:  Tu hîn di bin bandora pirtûkên salên 50han û 60an de maye, pirtûkên propagandaya li dij ‘impiryalîstan.”  Wek bi tirkî dibêjin, “dunya aliş-vêriş” e.  Binihêr!  Xwediyê bîstanê sêvan kîloya sêvên xwe bi 20 sêntan difroşe, lê ez û te kîloya sêvan ji firoşgehê bi 2 dolaran dikirin.  Şirketên emerikî sûdê ji petrola wan werdigirin, lê bêpere ji wan nastînin.  Li milê din, îroj rêxistina OPEC heye, rêxistina welatên petrolfiroş; ew nerxê petrolê datîne.

Ya trik:  Tu jî di bin bandora çapemenî û propaganda rojavayî de maye.  Cîhana rojavayî xêra kesekî naxwaze.  Ew, bi taybetî Emerîka, xwîna gelan dimijin.  Çavekî li dîroka wan xe, tu dê bibînî ku ew tiji kujtin û xwîn û talan e.

Yê kurd:  Lê yên xwîna Kurdan dimijin hinên din in!

Ya tirk:  Ma ewropiyan xwîna wan û milletên Rojhilata Navîn nerijandine?

Yê kurd:  Tu behsa duh ne pêr dikiye.  Ma bitirpêr jî Dewleta Osmaniyan nerijand?  Yên ku va bûn 50 sal xwînê li vê deverê dirijînin kî ne?  Yên girtîgek tiji kirine kî ne?  Yên maf û azadî qedexe kirine kî ne?  Eger ewropiyan welatên Kurdan dagirtibûya rewşa wan ê ne va rewşa bi tenî bûya.  Lê ez ji te pirsekê bipirsim:  Australya welatê aborjiniyan e.  Înglizan va welata bi dest xistin û îroj navê wê Australya ye.  Aborijinî tê de belangaztir hemwelatî ne.  Tu çima, wek istinkarkirinekê, ji welatê wan naçî der?  Tu çima hatiye li dewleteke rojavayî bi cîh bûye, eger tu ew qas li dij wan î?  Te hemwelatiya vî welatî girtiye, ji hemî mafan sûdê werdigirî, lê tu li dij tevahaiya welatên rojavayî yî!!!

Ya trik:  Eger ne Emerîka bûya, ez ê li Tirkiyeyê bûma.  Eger Emerîka piştgiriya cûntayan nekiribûya û dest ji welatê min berdabûya, ez ê nuha li wir bûma, çimkî Tirkiye dê welatekî bi her hawayî xweş û serkeftî bûya.  Egera lipaşmayîna Tirkiyeyê û tevahiya Rojhilata navîn Ewropa duhinî û Emerîkaya îroj in. 

Yê kurd:  Gotineke ta radeyeke bilind ji xeyalan e!  Ez bi xwe nema bi tevahî pê bawer im.  Ma gelo DYE bo hemî nexweşiyên Tirkiyeyê berpirsiyar e?  Ma rewşa aloz li welatên Afrîkayê, li alîne Asyayê, li Emerîka başûr…

Ya trik:  Baş diyar e ku tu di bin bandora mîdyaya rojavayî de maye.  DYE bo gellek tiştan berpirsiyar e.  Destên CIA di her warî de hene.  Ew û welatên ewropayî bo rewşa li Afrîkayê jî berpirsiyar in.  Heta di derbarê hin pirsên xwe bi Kurdan ve eleqedar dikin jî CIA berpirsiyar e.  Ma tu dibêjî PKK bi encama çi derket holê?

Yê kurd:  PKK bi encama siyaseta Tirkiyeyê ya hişk û…

Ya trik:  Û CIA.

Yê kurd:  CIA?  Baş e, eger bi ya te be, çima Ocalan hat girtin?

Ya trik:  Sûda wan wisa xwazt, peywendiya PKK û CIA her hebûye…

Yê kurd:  Çi heyf ku tu hîn îroj jî, û li vî welatê dûr, rojnameyên tirkî dixwînî û bawer jî dikî.  Di wan de her tişt heye ji bilî rastiyê.  Ramanên te ji pirtûkên propagandîst bi dest xistî jî êdî “eski moda” ne…

Ya trik:  heye ku beşekî ji mîdyaya Tirkiyeyê piştgiriya dewletê bike, lê ma ya kurdî jî ne wis ye?  Ya vir jî ne wisa ye?

Yê kurd:  Na, ya vir ne wisa ne.  Dezgeha australî ya dewletî di şerê Îraqê de aşkere li dij DYE bû.  Her weha bi pirranî hukûmeta austraî “neheq” raber dikir.  Pirraniya rojnameyên vir piştgiriya tevgera aştiyê dikirin ku li dij hukûmeta federal ya australî û Emerîka bû.  Ez fêhm nakim tu çawa dikarî mîdyaya australî bidî hember ya tirkî!

Ya trik:  Em vegerin ser dostaniya Kurdan bi Emerîka re…

Yê kurd:  Her du rêxistinên Kurdan baş kirin!  Gelê kurd weqa êş û jan dîtiye.  Dewleteke musilman rojekê hatiye hawara wan?  Hema ber çend hefteyan hukûmeta tirk û hêzên wê dixwaztin wan bi zindî bixwin!  Çi rêyên din li pêş Kurdan nebûn.  Fersendek hat û wan ew bi dest xist.  Em hêvî bikin ku emerikî dîsa şaştiyekê nekin.  Binihêr!  Ez DYE gellekî baş dinasim, dîroka wê jî dizanim û di ciwantiya xwe de li dij wê û siyaseta wê di xwepêşandanan de jî beşdar bûme, û min pirr caran li dij siyaseta wê nivîsandiye jî, lê dunya di şûna xwe de ranaweste û siyaset jî dihêt guhrtin.  Li milê din, Emerîka çiqa “xirab” be jî, divêt mirov wê bide hember yên din.  Dû re:  ma çima bo Tirkan û Ereban û Farisan danûstendina bi Emerîka re serbest e; çima tenê bo Kurdan qedexe ye?!

Ya trik:  Lê çi dê bi serê Kurdan bihêt eger emerikî îcar dest ji wan berdin?

Yî kurd:  Wisa diyar e ku te va pirsa xwe ji rojnameyeke tirkî girtiye.  Kurdan alîkariya emerikiyan kirin, lê xwe nefrotin wan.  Wan hêzên Seddam ji welatê xwe derhanîn û neketin erdê Ereban.  Eger serokên Kurdan bi zanistî û maqûltî bi karê xwe rabûbin û peymanên di navbera wan û DYE de îcar bi kaxez û îmze bin tiştek nabe, lê eger bû jî Kurdan di dîroka xwe de gellek bêtar dîtine.  Bila, xwedê neke,10 000 yan tew nîv milyon Kurd dîsa bihên kujtin.  Ma dawiya wan ê bihêt?  Ma tiştekî nû ye?  Eger siyasetmedarên welatên ku Kurdistanê parvedikin wek mirovên zanyar û maqûl û adilmend fikirîbûna zatî hewce nedikir ku Kurd bibûna “dostên Emerîka.”

Ya trik:  Ez pêşniyaz dikim ku tu biçî vîdyoyên di derbarê tiştên ku Emerîka li Kambodya û Çîliyê û şûnên din kirine bibînî, û pirtûkên di derbarê CIA de bixwînî.  Heye ku tu wê demê ramanên xwe di derbarê Emerîka de biguherî.  Emerîka şêrpence ye û ketiya vê cîhanê, ji bilî xwe xêrê li kesekî nake.  Kurdan bi vê kiryara xwe şaştiyeke mezin kirin û dê poşman bibin.  Çi heyf ku tu bi xwe jî îroj bûye piştgirê DYE…

Yê kurd:  Bibexşîn, lê min van kilîşeyan dema ez 15 salîn bûm bihîstine; cîrokên kevin in.  Min filimên vîdyo jî dîtine, pirtûk û gotarên propagandaya komonîst jî xwendine û haye min ji gellek aliyên reş yên siyaseta emerikî heye, wek min got, lê her tiştekî bi kêmasî du aliyên xwe hene.  Tiştekî ji te re bibêjim:  Eger em Emerîka bi tevahî wek ku tu wê dixî wêneyê bipejirînin jî û eger Waşington bo 100 salan karbidestiya Kurdistanê bike jî, ez bawer nakim ku radeya stemkariya wan bigihê nîvê bêtarên ku dewletên tirk hanîne serê Kurdan.

Ya trik:  Ez li dij wê stemkariyê me.

Yê kurd:  Lê ne bi qasî ku tu li dij Emerîka yî!  Bibexşîn bo va pirsa min:  Gelo te rojekî ji berpirsiyarekî tirk re nivîsandibe ku bila hema bi qasî ku Tirkên li Almanya û australya mafên çandî û siyasî bi dest xistinî bidin 20 milyon Kurdên Tirkiyeyê?

Ta turk:  Tu pirsan li nav hev dixînî.  Tirkan jî li wir hemî maf bi dest nexistine.  Ew jî dihên girtin, êşkencekirin…

Yê kurd:  Wey!!!  Hebûna Kurdan hatiye qedexekirin, mirovtiya wan hatiye îhanetkirin…

Keça ciwan bi hevala xwe re (careke din):  Artik brak yaho!  (Êdî bese, lê)!

(…)

Dilên her du kesên ku bi salane hev û din dinasin, ya tirk û yê kurd, çiqa ew bi dostanî xêtir ji hev dixwazin jî, qe nebe piçekî ji hev sar dibin.  Keça ciwan ya bi ya tirk re di navberê de aciz dibe û di dema axiftinê de çendîn car “birak yaho” dibêje û şermok geh paş ve û geh pêş ve diçe-dihêt.  Li dû xatirxwaztinê yê kurd di navbera xwe û xwe de mat dimîne ku çawa kesên wisa bi dehan sal li derve dijîn û ji aliyê ramanî de nahên guhertin, tu dibêjî qey duhinî ji welatên xwe derketine!  Ku çawa ew DYE wek mirovekî, ew jî mirovekî diz û xêrnexwaz, dihesibînin, li hember wê bi nefret diaxifin, lê ji otomobîlên emerikî, kompiyûterên emerikî, cigareyên emerikî, lo hema ji her tiştê emerikî hej dikin û heta di jiyana xwe de razeke emerikiyan dikin! 

Bêyî guman ya tirk jî dê di derbarê yê kurd de hin gotin ji hevala xwe re gotibin û heye ku ew jî di derheqê wî de mat mabe.  Lê bivêt-nevêt, çemê jiyanê her rêya xwe didomîne û hemî ramanên mirovan jî di nav de.  Kurdbûna me jî me bernade.  Em biçin serê dunyayê jî, ew ê jî bi me re koç bike.  Ta ku yên din dest ji me bernedin, em bixwazin jî kurdbûna me jî dê dest ji me bernede.

Va şerê dawîn li Îraqê ku tê de kurdan êş û janeke kûr nedîtin gellek kes hêrs kirin, bi taybetî di nav Tirkan û Ereban de.  “Dostaniya” Kurdên başûr bi emerîkiyan re tew ewên ku xwe wek “piştgirên” mafên Kurdan dizanin jî xeyidanidin.  Wê rojê min dostek dît, Kurdekî ji binê xetê ku li Sydney şofêrê taksiyan e.  Gote min ku di rojên dawîn yên şerê Îraqê de wî erebek ji şûnekê gîhandiye yeke din.  Bi rê ve yê ereb jê re gotiye: “îcar yên rast n---- me Kurd bûn!”  Ez keniyam û min pirsî,  “Lê te çi got?”  Dostê min got, “min jî jê re got:  Ya Exî, va bûn 40 sal ku hûn din—Kurdan.  De bila ew jî piçekî di we n--, ma dunya dê hilweşe!!!”

Hêvîdar im xwendevanê hêja ji bo gotinên li jor bibexşîne, lê carine gotineke ser taxê serê deh newalan dibire û ji deh pirtûkan bêtir ji heqê rewşê dihêt der.

VEGERE