Medya KURDî

Partiyên kurdan

Saziyên

çandî

Malperên

Kesan

Nûçeyên

Rojane

Medya

Tirkî

Medya Farisî

Medya

Erebî

Min ne bawer e ku li raserî cîhanê weşangerek wekî wî laqayî daw û dozên wîsa giran hatibe. 10 salên wê aktîf, li dora 25 sal in ku di nav rojnamegerî û weşangeriya kurdî de ye. Jixwe yekem car di sala 1976’an ango di 20 saliya xwe de gava ku li Gêxiya Çewlikê rojnameyeke çep belav dike, tê binçavkirin û bi dozger û girtîgehê re nasraw dibe. Ew roj ev roj e, têkilî û pêwendiyên wî ji dadgeh, girtîgeh û dozgeran qût nebûye. Bi qotineke qerfî em dikarin bibêjin; heger ji çûyîna Dadgeha Ewlekariya Dewletê (DGM) fersend û mecal bibîne, tê deriyê weşanxaneya xwe vedike, heger mêvanên wî tunebin li ber kompîtûra xwe pal dide û amadekariya xebat û pirtûkên nû dike. Temenê wî hêj 46 e. Lê ji 46 salan 7 salên xwe di ‘Qula Tarî’ de ango di girtîgehê de borandiye. Di sosreta giran a sala 1980’yî de 150 roj di bin çav de maye û rastî îşkenceyên giran hatiye.

Ji sala 1992’yan û vir ve, ji ber dozên ku lê hatine vekirin, 9 sal û 4 meh cezayê hepsê wergirt, ev ceza li 10 milyar lîreyên tirk hate wergerandin. Rawestin! Ji ber dozên ku hîn berdawam dikin jî, ji bo vî ciwamêrê hanê ji 26 sal heta 45 salan cezayê hepsê tê xwestin. Belê ez behsa Weşanxaneya Pêrî û xwedî û berpirsiyarê wê Ahmet Onal dikim.

Kekê Ahmet, heta niha wekî weşanger û edîtor mohra xwe li bin 120 pirtûkên kurdî-tirkî xistiye û ew li dîrok û edebiyata kurdî zêde kirine. Di nav van pirtûkan de soranî jî di nav de, pirtûkên kurdî ji 3 zaravayan derçûne. Di vê merhaleyê de, rewşa Ahmet Onal dişibe rewşa Rojnamegeriya Kurdî ya piştî salên 1990’î. Çawa ku piştî girtin, bombekirin û qedexekirina her rojnameyeke kurdî, yeke din şax vedaye û bi awayeke berztir derketiye; heta pêvajoya Weşanên Pêrîyê jî, ‘Weşanên Med’, ‘Weşanên Zêl’ û ‘Weşanên Nûjen’ vebûne û nesîbên xwe ji van girtin û qedexekirinan wergirtine.

Îro çend weşanxaneyên me kurdan hene ku em mecbûr in bi wan serfiraz bibin û piştevaniya wan bikin: Weşanxaneya Avesta, Weşanxaneya Sî, Weşanên Înstîtûya Kurdî, Weşanxaneya Aram, Weşanên Welat û Weşanên Jiyana Rewşen. Her çiqas ji ber nebûna derfetan Weşanên Welat, Weşanên Jiyana Rewşen zêde berhemdariya xwe kifşe nekirin; Weşanên Aram jî zêde guh neda weşanên kurdî, dîsa jî pêwîst e em cihê van saziyan li ser serê xwe çêbikin. Weşanên Avesta, Weşanên Pêrî û her çiqas xwedî temeneke zor kurt be jî, Weşanên Sî ji bo weşangerî û edeba kurdî karên pîroz pêk anîne heta niha.

Ji weşanxaneyên navborî her yek ji wan, şayanî nivîsarên bi serê xwe ne. Lewre jî em vegerin ser mijara nivîsara xwe. Bi taybetî jî em vegerin ser portreya cihêreng a Ahmet Onal. Weşanên Pêrî ji bo wî her tişt e. Gelek caran ez dibim şahid ku ji kesên derdora xwe re gilî û gazincên xwe rave dike. Wekî diyaloga çend roj berê: “Ez carinan bi rojan jina xwe, bi hefteyan jî jina xwe nabînim. Karê weşanxaneyê, çûn û hatina dadgehê û amadekirina paraznameyan nahêle ku ez li mala xwe gezek nanê rehet bixwim…!” û berdewam dike: “Ez ji vê yekê ne xemgîn im û ne jî aciz dibim. Lê…!” ‘Lê’ya wê çiye? Naxwaze berdewam bike. Lê ez bibêjim; ew ji xwedêgiravî rewşenbîr, rojnameger û nivîskarên tirk û kurd bi gilî û gazinc e. Piştî ku em zorê didinê, ligel kesereke kûr dilê xwe vedike:“Heta niha ji 120 pirtûkên min 30 heb ji wan hatin berhevkirin û qedexekirin. Bi dehan doz li min hatine vekirin, hewçend sal jî cezayê hepsê û cezayê peran. Ceza, hepis û doz li ser her du çavên min. Min bêşerefî nekiriye, bi şan û şeref piştevanî ji doz û edebiyata kurdî re dikim. Di vê riyê de serê min jî here, mineta min ji kesî tuneye. Lê tiştê ku ez pê diêşim ew e ku berhevkirin û dozên li ser 30 pirtûkên min, wekî qedexekirin û mehkemekirina pirtûka ‘Noam Chomsky’ û ‘Randal’ deng neda… Ka li ku derê ne rewşenbîr û nivîskarên me ku her roj ji bo demokrasî û derbirîna ramên fortên xwe diavêjin… !? ” Dilê xwe bi van gotinan rehet dike Ehmedê Cûnî!

Baş tê bîra min. Par di nava vê mehê de ango di meha gulanê de, wekî nivîskar Mehmed Uzun; wekî weşanger jî Ahmet Onal ‘Xelata Azadiya Demokrasî û Ramana Derbirinê’ (Demokrasî ve Îfade Ozgûrlûgû Odulu)  wergirtibûn. Xelata sêyemîn jî pirtûkfiroşekî tirk wergirtibû. Çiqas xweş bû. Du xelat bûbû para kesên ji gelê min. Wê rojê em gelek dilşa bûbûn. Em hemû ketibûn milên hev û dîmenên xweş û baş derketibûn holê. Li ser wê rojê û hevnegirêdana rewşenbîrên kurdan em dîsa guhên xwe bidin gotinên Kekê Ahmet: “Mehmed Uzun ji bo min mirovekî ezîz e. Ez wî ji bo xwe wekî dostekî hêja dibînim. Min gelek dixwest biçim dadgehên wî. Lê kekê Mihemed yek ji wan kesan bû ku min zêde dixwest wî li cem xwe, li dadgehên xwe bibînim. Ji ber vê yekê ez hinek xemgîn im. Dil dixwest ku bihata weşanxaneyê. Helbet çayeke ku me bidayê hebû. Wê bi hatina wî, serê me bigihîşta ezmanê heftan….”

Her dibişire, rûkeniya wî dike ku gelek kes xwe li dora wî bigirin. Carcaran wisa bi teql dikene ku hema dimîne avahiya çar qatî ya ku weşanxane lê ye, birûxe û were xwarê. Di destan de kaxezek, her dikene. Dixwazim sedema vê yekê hîn bibim. Dibêje:“Çeteyên Susurlukê bi dehan kes kuştin, 6 sal ceza li wan hate birîn. Min pirtûka çeteyan weşand (Behsa pirtûka rehmetiyê Mehmûd Baksî ya bi navê:Teyrê Baz ya da bîr Kûrt Îşadami: Hûseyîn Baybaşîn dike) 6 sal û 4 meh ceza dane min. Cezayê min, 4 meh ji cezayê ku li çeteyan hatiye birîn zêdetir e. Sedema kena min ev e.....!”

Vê carê jî, kesên li hûndir bi van gotinên Kekê Ahmet ji kena piştoziko dibin....

Belê, ev bû çîroka me ya li ser Weşanxaneya Pêrî û Kekê Ahmet Onal.

Heta nivîsareke din, bimînin di nava xêr û xweşiyê de....

 VEGERE